تاريخ : ۱۳۸٧/۱٢/۱۱ | ٩:٤٢ ‎ق.ظ | نویسنده : رمضانی

سازمان آموزش و پرورش  شهرستانهای استان تهران

معاونت آموزش و نوآوری 

 کارشناسی تکنولوژی وگروه های آموزشی دوره ی متوسطه ی تحصیلی

گروه آموزشی درس تاریخ

     روش های تدریس تاریخ و افزایش انگیزه در دانش آموزان :

معلم ومربی به عنوان راهنما و عنصر اصلی در تعلیم و تربیت دارای نقش اساسی در فرآیند یاد دهی  – یادگیری است.

این نقش از آن جهت مورد توجه است که اهداف نظام آموزشی باهدایت و تدبیر و اهتمام او محقق می شود. طبیعی است که موفقیت معلم در تحقق اهداف تعلیم وتربیت به میزان موثربودن وجذاب بودن فعالیتها و شیوه های تدریس وی بستگی دارد . برای اجرای مطلوب برنامه لازم است در فرآیند برنامه درسی در مورد روشهای تدریس مناسب و هماهنگ با هدفهای و محتوای برنامه درسی تصمیم گیری شود. برنامه ریزان درسی ممکن است یک روش تدریس را برای همه برنامه درسی در نظر بگیرندویا ممکن است از چند روش به صورت ترکیبی استفاده کنند. انتخاب ترکیبی راهبرهای یاددهی –یادگیری به دودلیل عمده توصیه می شود 1- یک روش خاص ممکن است برای انتقال نوع معینی از دانش مناسب باشد،در حالی که برای انتقال انواع دیگر دانشها نا مناسب است.      2- بعضی از دانش آموزان ممکن است با یک روش خاص با سهولت بیشتری مطالب را بیاموزند. در حالی که دانش آموزان دیگر ممکن است با روش دیگری بهتر قادر به آموختن باشند.

رفتار معلم ویادگیری:

رفتار معلم از دوجهت در یادگیری فراگیران اثر می گذارد،  یکی این که معلم از طریق مدیریت و سازماندهی عوامل موثر یادگیری موفقیت مناسب تری برای یادگیری فراهم می سازد یکی از یافته ها،این واقعیت است که: آنهایی که بیشتر آموزش خویش را به طور مستقیم دریافت   می کنند بهتر از آنهایی که انتظار می رود خودشان آموخته و یا از یکدیگر بیاموزند عمل می نمایند.  البته نظم دهنده محیط یادگیری معلم است نوع فعالیتهای آنان و چگونگی تعامل آنان با سایر عوامل محیطی را معلم سازمان   می دهد. معلمان موفق تر آنهایی هستند که تکلیف گرا بوده و کارشان را چنان انجام می دهند که موجب حرکت سریع کلاس در سیر مطلوب می شود.

جهت دیگر تاثیر معلم روی    یاددهی به انتظارات معلم       از       دانش آموزان بر

می گردد. اگر دانش آموزان احساس کنند از طرف معلم مورد انتظار هستند پیشرفت تحصیلی بالاتری خواهند داشت. البته این انتظارات معلم با ایجاد تصور مثبت از تواناییهای خود دانش آموز مورد حمایت قرار گیرد. اصولاانسان خود را در آینه دیگران می بیند، این قاعده در بین دانش آموز و معلم تاثیر بیشتری دارد، بعضی از دانش آموزان خود را در تصورات وایده های معلمان خود می بیند، این ویژگی تاثیر بسیار زیادی در عملکرد دانش آموزان دارد.

علاوه بر تاثیرات معلم ونقش او در پیشرفت تحصیلی فراگیران، از جهت نقش الگویی  نیز می توان به رابطه معلم و دانش آموز نگریست چون دانش آموزان معلمان خود را انسانهای خیلی مهم تلقی می کنند و رابطه عاطفی قوی بین آنان حاکم است، نقش و رفتار معلم روی دانش آموزان اثر می گذارد.

  چند مدل تدریس :

الگوی تدریس پیش سازمان دهنده ذهن انسان سازمان طلب است یعنی مجموعه مفاهیمی که به ذهن وارد می شوند باید با یکدیگر همخوانی و انسجام لازم را داشته باشند و یک نظام مفهومی بسازند اگر چنین نظامی از مفاهیم در ذهن به وجود آیدمی توان گفت یادگیری انجام گرفته است  پیش سازمان دهنده  عبارت از مطلب کلی که قبل از ارایه درس اصلی ارایه می شود  که هم زمینه ذهن لازم در فراگیر به وجود آورد وهم فعلی را به مطالب قبلی ربط دهد. درنظر (آزویل ) هر یک از      رشته های علمی دارای یک ساخت و هرم مفهومی هستند. مفاهیم و مطالب    کلی تر درقاعده هرم وهرچه به راس هرم نزدیکتر      می شویم مفاهیم ویژه تر می شود در یادگیری باید تلاش کنیم ابتدا مطالب    کلی تر را تدریس کنیم وبه ترتیب مطالب جزیی را بیاموزیم . به این ترتیب در ذهن فراگیر سازمانی از شناخت شکل می گیرد که آزویل آنرا ساخت شناختی  می نامد . بنابراین ساخت شناختی نظام مفاهیمی است که از مطالعه ساخت یک دانش در ذهن فراگیر شکل گرفته است .

یادگیری معنی دار :

فراگیر در هر موقعیت تدریس با یک ساخت شناختی در کلاس حضور پیدا می کند . مطلب جدید که تدریس می شود زمانی یاد گرفته می شود که در ساخت مزبور جای منطقی خود را پیدا کند . اگر مفاهیم قبلی ذهن را به سلسله زنجیری تشبیه کنیم که با یکدیگر  اتصال دارند، مطلب جدید باید همانند یک حلقه جدید به حلقات زنجیره ای ارتباط یابد. اگر چنین اتصالی رخ داد یادگیری معنی دار تحقق یافته است.

علت این که این یادگیری (معنی دار ) نامیده می شود به این دلیل است که

1-     برای فراگیر واضح و رضایت بخش است .

2-     با این یادگیری     می تواند مطالب دیگری را در موقعیتهای دیگر یاد بگیرد و تصور درستی از پدیده  هایپرامون خود در پی داشته  باشد.

 

پایان قسمت اول

 

سازمان آموزش و پرورش  شهرستانهای استان تهران

معاونت آموزش و نوآوری 

 کارشناسی تکنولوژی وگروه های آموزشی دوره ی متوسطه ی تحصیلی

گروه آموزشی درس تاریخ

( روش های تدریس تاریخ و افزایش انگیزه در دانش آموزان )

          بخش دوم

        الگوی کسب مفهوم:

عبارتند از جستجو وفهرست خواصی که از آن برای تمیز (مثالها )از غیر مثالهای طبقات استفاده شود.

کسب مفهوم از دانش آموز میخواهد مثالهایی از یک مفهوم را که دارای خواص آن مفهوم است با مثالهایی که فاقد آن خواص است مقایسه کند و به یک مفهوم برسد.مثال مفهوم جزیره دارای دو صفت است یکی خشکی بودن ودیگری از هر چهار طرف درآب بودن در عالم واقع هر جا این دو صفت را داشته باشد جزیره گفته می شود یا مفهوم گروه در جامعه شناسی رادر نظر بگیرید.  

الگوی کاوشگری:

الگوی کاوشگری برای ایجاد و تقویت تفکر علمی در فراگیران به وجود آمده است. کسی که دارای تفکر علمی است معمولا مسئله یاب است و با کنجکاوی و حساسیتی که در مقابل پدیده های اطراف دارد مورد بررسی را شناسایی می کند. وقتی که با مساله ای مواجه شد، فرضیه هایی ارایه می دهد و به گرد آوری اطلاعات می پردازد  و باتجزیه و تحلیل آن اطلاعات پاسخ مناسبی برای حل مساله به دست می آورد .

این فرایند همان است که یک دانشمند در مطالعات و تحقیقات خود انجام می دهد. افرادی که در بزرگسالی دانش را جستجو می کنند و      با پدیدهای گوناگون عقلانی ، منطقی و علمی  برخورد می کنند آنهایی هستند که دوران کودکی تفکر علمی را آموخته  اند. الگوی آموزش کاوشگری با رعایت مراحل تحقیق، روحیه و توانایی پژوهش را در فراگیران تقویت می نمایند بنابراین، هدف این الگو پرورش افراد مستقل است که          در کاوشگری علمی مشارکت فعال داشته باشد و خود نظم عقلی ومهارتهای لازم برای ایجاد سوال وتحقیق برای پاسخ به آنها را مبتنی بر کنجکاوی خود به وجود آورند .

آموزش کاوشکری با معرفی     یک      حادثه شگفت انگیز به شاگردان شروع می شود.افراد در مواجهه با حوادث شگفت انگیز برای حل آن برانگیخته می شوند. این حالت امکان پرورش توانایهایی پژوهشگری و روشهای تحقیق در فراگیران را برای معلم به وجود می آورد.

(ساکمن) یکی از صاحبنظران آموزشی اصولی را ارایه می دهد که مبنا و پیش فرض استفاده از این الگو را تشگیل می دهد. این پیش فرضها به شرح زیر هستند.

1-دانش آموزان وقتی با مساله شگفت انگیز مواجه شوند به کاوشگری

 می پردازند .

2-آنان می توانند نسبت به راهبردهای تفکر خود اگاه شوند و تحلیل آنها را یاد بگیرند .

3-راهبرد های جدید را می توان به طور مستقیم آموخت و به راهبردهای موجود دانش آموزان افزود.

4-کاوشگری مبتنی بر مساعدت گروهی به رشد تفکر و شناخت دانش آموزان از آزمایشی و نوخاسته بودن ماهیت دانش و توضیحات مناسب دیگر کمک     می کند .

ازاین الگو می توان در گروههای سنی مختلف استفاده کرد ، ولی      لازم است با توجه             به ویژگیهای فراگیران تغییراتی در الگو به وجود آید به طور مثال برای کودکان کم سن تر بهتر است به جای تاکید به یک اصل علیت به اکتشفات تاکید گردد مانند این که در این جعبه چه وجود دارد؟ این موجود عجیب و غریب چیست؟ در دانش آموزان بزرگسالی می توانند خود جریان کاوشگری را به کار برند. به طور کلی از الگوی کاوشگری در هر مقطع استفاده شود لازم است معلم مطالب درسی موجود را از سبک بیانی و نمایشی به سبک کاوشگری تبدیل کند یعنی رویدادی ناهمخوان برای آنها خلق نماید .

معلم درس جدید را برای خود مرور می کند و دانش آموزان درس گذشته را مرور می کنند .

1 روش تدریس طلبگی:

این روش مشتمل پرسش مرحله زیر است :

-آمادگی معلم و روان کردن درس برای خود در مورد درس قبلی اگر دانش آموز سوال داشته باشد از معلم می پرسد و معلم به کمک سایر دانش آموزان پاسخ می دهد و گاهی معلم از آنها در این خصوص سوال می کند.

2-پرشش و پاسخ بین دانش آموزان و معلم.

3-قرائت متن کتاب اصلی دانش آموزان با هدایت و راهنمایی معلم درس جدید را از روی کتاب می خوانند ودر صورت لزوم معلم برخی از نکات را تشریح می کند.

4-توضیح مطالب از خارج یا کتاب های بسته، پس از قرائت درس جدید توسط  دانش آموزان ،معلم به شرح و تفسیر آن می پردازد .

5-تطبیق مطالب با متن کتاب

6-تمرین و مباحثه:دانش آموزان در گروه های کوچک 2الی 6نفره به بحث و تمرین در خصوص مطالب تدرس شده می پردازند.

سازمان آموزش و پرورش  شهرستانهای استان تهران

معاونت آموزش و نوآوری 

 کارشناسی تکنولوژی وگروه های آموزشی دوره ی متوسطه ی تحصیلی

گروه آموزشی درس تاریخ

( روش های تدریس تاریخ و افزایش انگیزه در دانش آموزان )

    بخش  سوم

 روش چند حسی :

استفاده ازاین روش مستلزم به کار کرفتن همه حواس است و جریان یادگیری از طریق تماس حواس    صورت   می گیرد   از    طریق        کاربست       این          روش

می توان ،مطالب و مهارت ها را درک ،ارتباط موثری برقرار ،مهارت ها و مطالب را از یک موقعیت دیگر تعمیم داد . در یادگیری روش چند حسی به طور کلی از همه حواس استفاده می شود به بیان دیگر یاد گیری بصری 75/0 ،یادگیری سمعی 13/0، یادگیری لمس کردن 6/0، یادگیری چشیدن 3/0، یادگیری بوئیدن3/0، از مجموع یادگیری های حسی هستند.

روش حل مسئله :

این روش یکی از روش های فعال تدریس است . اگر نظام آموزش بخواهد توانایی حل مساله را به دانش آموزان یاد دهد ،البته مساله به معنی مشکل و معضل نیست به بیان دیگرمساله موضوعی نیست که برای ما مشکل ایجاد کند بلکه رسیدن به هدف در هر اقدامی به نوعی حل مساله است . در این روش در بستر پژوهش انجام می شود و منجر به یادگیری اصیل وعمیق و پایدار در دانش آموز ان می شود .در این روش ابتدا معلم باید مساله رامشخص ،سپس به جمع آوری اطلاعات توسط دانش آموزان پرداخته شود و بعد از جمع آوری اطلاعات بر اساس اطلاعات جمع آوری شده دانش آموزان  فرضیه سازی ودر نهایت فرضیه ها آزمون و نتیجه گیری شود.اگر روش حل مساله درست انجام شود می تواند منجر به بارش یا طوفان فکری گردد.

روش پروژهای:

این روش به دانش آموزان امکان می دهد تا قدرت مدیریت برنامه ریزی خود کنترلی را در خود شان ارتقا بخشند . در این روش دانش آموزان می توانند با توجه به علاقه خود موضوعی انتخاب و به طور فعالانه در نتیجه رساندن آن موضوع شرکت نمایند بر این اساس یاد می گیرند که چگونه به طور منظم و مرحله ای کاری را رست انجام دهند و باعث تقویت اعتماد به نفس در آنان می شود و باعث تقویت همکاری احساس مسئولیت انضباط کاری صبر تحمل در انجام امور و تحمل عقاید دیگران و مهارت های اساسی پژوهش در دانش آموزان می شود.

شیوه گردشگری :

گردش علمی به دانش آموزان امکان می دهد که از طریق مشاهده طبیعت ،وقایع فعالیت ها اشیاء و مردم تجربه علمی به دست آورد در گردش علمی آنان با مشاهده واقعیت ها      می توانند مفاهیمی را که در کلاس مورد بحث قرار      می گیرد بهتر درذهن خود بپرورانند معلم می تواند با استفاده از این شیوه کنجکاوی فراگیران را درباره موضوعی خاص برانگیزد.

استفادها از منابع دیداری وشنیداری :

استفاداز این روش شیوه مستقلی نیست معلم در هر گونه تدریس می تواند از وسایل دیداری و شنیداری کمک بگیرد گاهی می تواند در تدریس از وسایلی  نظیر رادیو ،تلویزیون ،ضبط و پخش صوت، نمودار و نقشه استفاده کند.

 منابع:

1-روشهاوفنون تدریس از دکتر عباس خورشیدی

2-طراحی فعالیت های آموزشی از دفتر آموزش پرورش نظری وپیش دانشگاهی

3-آموزش به مثابه پرورش ازدکتر عبد العظیم کریمی

4-برنامه درسی برای تدریس ویادگیری بهتر از جی گالن سیلورترجمه دکتر غلامرضا خوی نژاد

5-مبانی برنامه ریزی آموزشی ، برنامه ریزی درسی مدارس ازلوی ترجمه فریده مشایخ

6-روانشناسی پرورشی از علی اکبر سیف

7-راهنمای روشهای نوین تدرس برای آموزش وکار آموزی از محمد احدیان

8-روانشناسی یادگیری بر بنیاد نظریه ها از محمد پارس




  • فروش لینک دائمی | خرید رپورتاژ ارزان